Lễ hội Đình Chèm (phường Đông Ngạc, thành phố Hà Nội) – di sản văn hóa phi vật thể Quốc gia – từ lâu đã trở thành biểu tượng sinh động của đời sống tín ngưỡng và bản sắc văn hóa cộng đồng ven sông Hồng. Trải qua hàng nghìn năm lịch sử, lễ hội không chỉ là dịp tri ân công đức Đức Thánh Hy Khang Thiên Vương Lý Ông Trọng mà còn là không gian kết tinh truyền thống đoàn kết, cố kết cộng đồng của Nhân dân ba làng Chèm – Hoàng – Mạc. Trong bối cảnh đô thị hóa mạnh mẽ, việc gìn giữ và phát huy giá trị của lễ hội càng trở nên cấp thiết, nhằm truyền trao những giá trị quý báu ấy cho các thế hệ mai sau.
Lễ hội Đình Chèm (Phường Đông Ngạc – Thành phố Hà Nội) – Di sản văn hóa phi vật thể Quốc gia
Đình Chèm, nơi diễn ra lễ hội, là một công trình kiến trúc mang đậm dáng dấp nghệ thuật của vùng đồng bằng Bắc Bộ, tọa lạc trên vùng đất địa linh bên bờ sông Hồng. Nơi đây thờ Đức Thánh Lý Ông Trọng – vị tướng tài ba, nhà ngoại giao đầu tiên của dân tộc Việt Nam, người có công lớn trong việc bảo vệ và xây dựng đất nước từ buổi đầu dựng nước.
Để tri ân công đức của đức thánh Hy Khang Thiên vương Lý Ông Trọng, hàng năm Nhân dân ba làng Chèm (phường Đông Ngạc) – Hoàng, Mạc (phường Thượng Cát) cùng nhau tổ chức ngày giỗ Đức Thánh Lý Ông Trọng vào ngày 10 tháng Giêng, ngày giỗ đức Hoàn phi Bạch Tịnh Cung vào ngày 02 tháng hai âm lịch và tổ chức Lễ hội truyền thống đình Chèm còn gọi là Pháp hội (tri ân và tưởng niệm những người đã hi sinh vì đất nước) với sự tham gia của Nhân dân xã Nguyễn Trãi, tỉnh Hưng Yên và làng La Tinh, xã An Khánh, Thành phố Hà Nội. Lễ hội Đình Chèm được tổ chức từ ngày 14 đến ngày 16 tháng 5 âm lịch với các hoạt động tiêu biểu như rước nước trên sông Hồng, rước văn, lễ mộc dục (tắm tượng), lễ phóng sinh (thả chim câu), các hội thi nấu chè kho, hội thi bơi, cờ người, tổ tôm điếm, chương trình nghệ thuật, giao lưu văn nghệ của Nhân dân 3 làng Chèm – Hoàng – Mạc… luôn để lại ấn tượng sâu sắc cho Nhân dân và du khách thập phương. Tất cả tạo nên một không gian văn hóa đậm đà bản sắc, vừa linh thiêng vừa gần gũi. Với những giá trị văn hóa truyền thống đặc sắc, năm 2016 lễ hội truyền thống đình Chèm đã được nhà nước công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể Quốc gia.
Đông đảo Nhân dân và du khách thập phương về dự Lễ hội Đình Chèm năm 2025
Năm 2026, Lễ hội Đình Chèm tiếp tục được tổ chức quy mô, bài bản với nhiều điểm mới nổi bật. Công tác tổ chức được chuẩn hóa, tăng cường ứng dụng công nghệ trong tuyên truyền, quảng bá; các nghi lễ truyền thống được tổ chức công phu, đảm bảo tính nguyên gốc. Đặc biệt, hoạt động rước nước trên sông Hồng được đầu tư kỹ lưỡng về nghi thức và an toàn, thu hút đông đảo người dân và du khách. Không gian lễ hội được mở rộng, kết hợp hài hòa giữa yếu tố truyền thống và hiện đại, tạo nên sức hấp dẫn, mới mẻ nhưng vẫn giữ được hồn cốt văn hóa.
Nghi thức Rước nước ngoài sông Hồng về Đình Chèm năm 2025
Một điểm nhấn đáng chú ý của lễ hội năm nay là sự tham gia đông đảo, chủ động của các tổ dân phố và các tầng lớp Nhân dân trong phường. Từ khâu chuẩn bị đến tổ chức, người dân đều thể hiện tinh thần trách nhiệm cao, góp phần làm nên thành công chung của lễ hội. Ông Lý Anh Quang: Bí thư Chi bộ, Trưởng Ban công tác Mặt trận TDP Tân Nhuệ cho biết: "Lễ hội Đình Chèm không chỉ là niềm tự hào mà còn là trách nhiệm của mỗi người dân. Năm 2026, chúng tôi chú trọng vận động Nhân dân tham gia giữ gìn vệ sinh môi trường, thực hiện nếp sống văn minh để lễ hội thực sự là ngày hội văn hóa lành mạnh, ý nghĩa."
Cùng chung quan điểm đó, ông Nguyễn Văn Thuận: Bí thư Chi bộ, Tổ trưởng Tổ dân phố Hoàng Xá (đại diện dân anh Hai) chia sẻ: "Điểm đặc sắc của lễ hội Đình Chèm là sự gắn kết chặt chẽ giữa ba làng. Dù trải qua bao biến đổi, tinh thần 'anh Cả – anh Hai – anh Ba' vẫn được gìn giữ. Các nghi lễ truyền thống tiếp tục được thực hiện trang nghiêm hơn, thể hiện sự tôn kính đối với Đức Thánh và các bậc tiền nhân."
Ở góc nhìn của thế hệ kế cận, ông Nguyễn Kế Hiền: Bí thư Chi bộ, Trưởng Ban Công tác Mặt trận TDP Hoàng Liên 2 (đại diện dân anh Ba) nhấn mạnh: "Chúng tôi xác định rõ việc bảo tồn lễ hội không chỉ dừng ở việc tổ chức, mà còn phải giáo dục thế hệ trẻ hiểu và tự hào về di sản. Năm 2026, nhiều hoạt động trải nghiệm văn hóa được đưa vào chương trình, giúp các thanh thiếu niên tham gia trực tiếp vào các nghi lễ và phần hội."
Hội thi nấu chè kho nét văn hóa truyền thống tại Lễ hội Đình Chèm
Trong khi đó, cụ Lê Văn Phách, sinh năm 1939, một cao niên làng Chèm đã nhiều năm làm Phó Trưởng ban khánh tiết đình Chèm, nay là thành viên Ban quản lý di tích quốc gia đặc biệt đình Chèm (đại diện dân anh Cả) xúc động nói: "Tôi đã chứng kiến lễ hội qua nhiều thời kỳ. Điều đáng mừng là dù xã hội thay đổi, nhưng lòng thành kính với Đức Thánh Chèm Lý Ông Trọng vẫn nguyên vẹn. Chỉ mong con cháu đời sau luôn trân trọng, gìn giữ những gì cha ông để lại."
Lễ hội Đình Chèm có nhiều nét độc đáo, đặc sắc mà ít nơi có được. Trước hết là nghi lễ rước nước – biểu tượng của tín ngưỡng nông nghiệp gắn với sông Hồng, thể hiện ước vọng về mưa thuận gió hòa. Tiếp đến là mối quan hệ "kết nghĩa" giữa ba làng, được duy trì qua hàng trăm năm, tạo nên một cấu trúc văn hóa cộng đồng bền chặt. Ngoài ra, các trò chơi dân gian như thi bơi, bắt vịt, cờ người, tổ tôm điếm… không chỉ mang tính giải trí mà còn phản ánh đời sống tinh thần phong phú của cư dân vùng châu thổ.
Trong bối cảnh phường Đông Ngạc được thành lập theo Nghị quyết số 1656/NQ-UBTVQH15 ngày 16/6/2025, với quy mô dân số hơn 100.000 người và 54 tổ dân phố, việc bảo tồn và phát huy giá trị lễ hội càng có ý nghĩa quan trọng trong việc xây dựng bản sắc văn hóa địa phương. Lễ hội không chỉ là di sản của riêng một cộng đồng, mà còn là tài sản chung của quốc gia.
Ước nguyện chung của Nhân dân ba làng là tiếp tục gìn giữ, bảo tồn và phát huy giá trị Lễ hội Đình Chèm một cách bền vững. Đó là sự kết hợp hài hòa giữa bảo tồn nguyên gốc với đổi mới phù hợp, giữa truyền thống và hiện đại, giữa cộng đồng và chính quyền. Khi mỗi người dân đều ý thức được vai trò của mình, lễ hội sẽ không chỉ tồn tại mà còn lan tỏa mạnh mẽ, trở thành niềm tự hào cho muôn đời sau.
Đoàn Mạnh Hùng: Phó Giám đốc Trung tâm Văn hóa – Thông tin và Thể thao phường Đông Ngạc