Không gian văn hóa truyền thống giữa lòng đô thị
Nằm ven bờ sông Hồng, Đình Chèm từ lâu đã được biết đến là một trong những ngôi đình cổ có giá trị lịch sử và văn hóa đặc biệt của Thủ đô. Trải qua hàng nghìn năm, nơi đây không chỉ là địa điểm sinh hoạt tín ngưỡng của người dân địa phương mà còn lưu giữ nhiều phong tục cổ truyền đặc sắc.
Hằng năm, lễ hội đình Chèm được tổ chức vào tháng 5 Âm lịch để tưởng nhớ Đức Thánh Hy Khang Thiên Vương Lý Ông Trọng - vị tướng huyền thoại thời An Dương Vương, người được nhân dân suy tôn là biểu tượng của sức mạnh và tinh thần bảo vệ đất nước. Dù trải qua nhiều biến động lịch sử, lễ hội luôn được người dân địa phương duy trì với đầy đủ nghi thức truyền thống như rước nước, tế lễ, dâng hương và các hoạt động văn hóa dân gian.
Những ngày diễn ra lễ hội, không gian quanh đình Chèm trở nên vô cùng rực rỡ với cờ hội, tiếng trống, tiếng chiêng và dòng người đổ về dài bất tận. Trong bối cảnh đô thị hóa đang diễn ra mạnh mẽ, việc một lễ hội cổ truyền được duy trì và thu hút đông đảo người tham gia cho thấy sức sống bền bỉ của văn hóa dân gian trong đời sống cộng đồng.
Lễ hội truyền thống đình Chèm là dịp để các bạn trẻ tìm về những giá trị văn hóa truyền thống của cộng đồng. Ảnh: Ban Tổ chức lễ hội
Điểm đặc biệt của lễ hội đình Chèm là các nghi thức truyền thống được bảo tồn gần như nguyên vẹn. Từ cách bài trí đồ tế lễ, trang phục của đội rước cho đến trình tự thực hiện các nghi thức đều tuân thủ phong tục xưa. Và những người cao niên trong làng luôn giữ vai trò truyền dạy và hướng dẫn cho thế hệ trẻ nhằm bảo đảm tính chính xác của các nghi lễ.
Đoàn thuyền khởi hành ra sông Hồng thực hiện nghi lễ rước nước. Ảnh sưu tầm
Theo các nhà nghiên cứu văn hóa, lễ hội dân gian không đơn thuần là hoạt động tín ngưỡng mà còn là "bảo tàng sống" lưu giữ ký ức văn hóa của cộng đồng. Tại đình Chèm, mỗi nghi thức đều phản ánh đời sống tinh thần, niềm tin và đạo lý của người Việt từ nhiều thế hệ trước. Chính điều đó tạo nên giá trị đặc biệt của lễ hội này trong việc bảo tồn bản sắc dân tộc.
Ngoài phần lễ trang nghiêm, phần hội với các trò chơi dân gian và hoạt động biểu diễn nghệ thuật truyền thống cũng góp phần tái hiện không gian văn hóa Việt cổ. Những điệu múa truyền thống, tiếng trống hội, hội thi nấu chè kho hay các trò chơi dân gian: cờ người, nhảy bao bố, bơi bắt vịt… đã trở thành cầu nối giúp thế hệ trẻ tiếp cận gần hơn với văn hóa dân tộc đồng thời tạo ra không gian để cộng đồng cùng nhau gìn giữ ký ức văn hóa và truyền lại cho thế hệ sau.
Khi lễ hội trở thành cầu nối giữa quá khứ và hiện tại
Ông Nguyễn Mạnh Thìn, Phó Trưởng ban tổ chức Lễ hội truyền thống đình Chèm năm 2026 cho biết, một trong những vai trò lớn của Lễ hội đình Chèm là giáo dục thế hệ trẻ về truyền thống dân tộc. Thay vì chỉ tiếp cận lịch sử qua sách giáo khoa, nhiều học sinh và sinh viên có cơ hội trực tiếp tham gia các hoạt động lễ hội để hiểu hơn về văn hóa quê hương.
"Những ngày chuẩn bị lễ hội, nhiều thanh niên địa phương tham gia tập luyện đội rước, trang trí không gian đình và hỗ trợ công tác tổ chức. Qua quá trình ấy, họ không chỉ học được các nghi thức cổ truyền mà còn hiểu hơn về tinh thần cộng đồng và trách nhiệm giữ gìn di sản văn hóa", ông Nguyễn Mạnh Thìn chia sẻ.
Ngày càng nhiều bạn trẻ tích cực tham gia Lễ hội truyền thống đình Chèm năm 2025. Ảnh: Ban Tổ chức lễ hội
Chị Nguyễn Thị Huyền, một người dân địa phương tham gia lễ hội đình Chèm nhiều năm gần đây cho biết, việc tham gia lễ hội giúp chị cảm nhận rõ hơn giá trị của truyền thống trong đời sống hiện đại. "Giữa môi trường công nghệ và mạng xã hội phát triển mạnh mẽ, lễ hội trở thành dịp để mọi người tạm rời xa nhịp sống số và hòa mình vào không gian văn hóa mang đậm bản sắc Việt Nam", chị Nguyễn Thị Huyền nhận định.
Không chỉ góp phần giáo dục văn hóa, lễ hội đình Chèm còn tạo nên sự gắn kết cộng đồng. Vào dịp lễ, người dân địa phương cùng nhau chuẩn bị lễ vật, trang trí không gian đình và tham gia các hoạt động chung như: rước văn, rước nước, thi nấu chè kho... Sự phối hợp giữa nhiều thế hệ giúp duy trì tinh thần đoàn kết và ý thức cộng đồng - một trong những giá trị cốt lõi của văn hóa Việt Nam.
Lễ hội đình Chèm góp phần quan trọng trong việc giữ gìn những giá trị văn hóa quý báu cho các thế hệ mai sau. Ảnh: Ban Tổ chức lễ hội
Được biết, để bảo tồn giá trị của lễ hội dân gian, chính quyền phường Đông Ngạc đã và đang ngày càng chú trọng hơn đến công tác tuyên truyền và giáo dục văn hóa cho người dân, đặc biệt là giới trẻ. Các hoạt động giới thiệu lịch sử di tích, hướng dẫn nghi thức truyền thống và vận động tham gia lễ hội văn minh vẫn được các tổ chức chính trị xã hội nơi đây khuyến khích và tổ chức thường xuyên.
Trong dòng chảy của thời đại mới, Lễ hội đình Chèm luôn giữ được sức sống nhờ sự chung tay của cộng đồng và tình yêu văn hóa dân tộc của nhiều thế hệ người dân. Tiếng trống hội vang lên mỗi mùa lễ không chỉ là âm thanh của một sự kiện truyền thống mà còn là lời nhắc nhở về cội nguồn văn hóa Việt Nam.
Khi những giá trị dân gian được gìn giữ và truyền lại qua từng mùa hội, bản sắc dân tộc sẽ không bị phai nhạt trước làn sóng hiện đại hóa. Và chính lễ hội đình Chèm đang âm thầm góp phần giữ gìn "hồn Việt" giữa lòng đô thị hôm nay.
Vũ Hoa - Viên chức Trung tâm VH, TT&TT phường Đông Ngạc.